Atopowe zapalenie skóry twarzy Objawy i sposoby radzenia sobie z zaostrzonymi objawami

Atopowe zapalenie skóry jest bardzo powszechną chorobą skóry atakującą twarz i ciało. Skóra w AZS  jest ciągle sucha i łatwo ulega podrażnieniom. Chorzy obserwują u siebie dwie fazy schorzenia. W fazie nieaktywnej, (remisji) skóra twarzy jest sucha i podatna na podrażnienia, ale objawy można kontrolować. W fazie aktywnej (zaostrzenia) na skórze pojawia się stan zapalny i silne swędzenie. Zwykle podczas fazy zaostrzenia skóra wymaga intensywniejszej pielęgnacji oraz włączenia odpowiednich leków.

OBJAWY

Co to jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry, AZS (lub wyprysk atopowy) to przewlekła choroba skóry, która występuje u niemowląt, dzieci i osób dorosłych –  zarówno na ciele jak i na twarzy. Charakteryzuje się suchością, podrażnieniem i swędzeniem skóry, która z czasem może ulec zgrubieniu, może pękać, a czasami nawet krwawić. Nie ustalono jednoznacznej przyczyny choroby, ale wiadomo, że u chorych występuje niedobór nawilżenia i zaburzenie metabolizmu kwasów tłuszczowych, co prowadzi do zakłócenia prawidłowej funkcji bariery ochronnej skóry.

Atopowe zapalenie skóry dotyczy około 10% światowej populacji (od 10 do 20% dzieci i od 2 do 5% dorosłych), a liczba przypadków stale rośnie. W ciągu ostatnich 30 lat liczba pacjentów wzrosła o 200-300%.

Atopowe zapalenie skóry najczęściej występuje u niemowląt i dzieci. U 90% pacjentów objawy występują przed ukończeniem piątego roku życia, a u 80% przed ukończeniem drugiego roku życia. Istnieją dowody, że na to schorzenie zapada nieco więcej kobiet niż mężczyzn oraz że jest to w głównej mierze choroba zachodniego świata.

Atopowe zapalenie skóry ma przebieg fazowy z okresami zaostrzeń i remisji.  

W fazie nieaktywnej (remisja)  skóra twarzy może być sucha lub bardzo sucha, lekko się łuszczyć i być lekko zaczerwieniona.

Znacznie bardziej uciążliwą fazą, zarówno z fizycznego, jak i psychologicznego punktu widzenia, jest faza zaostrzenia, w której pacjenci cierpią na różnie nasilony świąd, a skóra twarzy (najczęściej na policzkach, wokół oczu, a czasem także za uszami) jest zmieniona zapalnie. Na skórze występują rumieniowo-złuszczające ogniska,  czasem obrzęk a nawet nadżerki.

Suchość, świąd i zapalenie to także objawy skóry nadwrażliwej. W przypadku skóry nadwrażliwej suchości towarzyszą niewidoczne, lecz nieprzyjemne odczucia. Dowiedz się więcej na temat skóry nadwrażliwej.

1. Zaburzenie funkcji bariery ochronnej skóry ułatwia wnikanie mirkoorganizmów do skóry 2. Aktywacja komórek odpornościowych, stan zapalny 3. Świąd
Podczas faz nieaktywnych AZS skóra może być sucha, lekko szorstka i zaczerwieniona.

Jeżeli nie masz pewności co do swoich objawów, zasięgnij porady dermatologa.

PRZYCZYNY I CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE AZS

Przyczyny i czynniki wywołujące atopowe zapalenie skóry

Jak dotąd nie ustalono jednej konkretnej przyczyny występowania AZS, chociaż jest wiele czynników, które mogą przyczyniać się do powstawania tej choroby.

Na przykład:

  • Udowodniono powiązanie między występowaniem atopowego zapalenia skóry, kataru siennego i astmą. Dowody wskazują, że jeżeli jedno lub oboje rodziców cierpi na jeden lub wszystkie z tych dolegliwości, prawdopodobieństwo, że ich dziecko zachoruje na atopowe zapalenie skóry, jest wyższe. Jeżeli oboje rodzice mają skórę atopową, istnieje 60-80% szans na to, że ich dziecko też będzie cierpiało na to schorzenie. Dzieci dziedziczą po rodzicach niedobór filagryny, który powoduje u nich brak składników naturalnego czynnika nawilżającego.
  • Miejsce zamieszkania może odgrywać poważną rolę w rozwoju choroby.  Jej występowanie jest znacząco częstsze w krajach cywilizacji zachodniej, a liczba przypadków znacznie wyższa w miastach, niż na wsi. Również ostrzejszy klimat zwiększa ryzyko wystąpienia choroby. Na przykład, prawdopodobieństwo zachorowania na atopowe zapalenie skóry u dzieci pochodzenia jamajskiego mieszkających w Londynie (gdzie poziom zanieczyszczenia jest wysoki, a temperatury stosunkowo niskie) jest dwukrotnie wyższe, niż u dzieci żyjących na Jamajce.
  • Pewne dowody wskazują, że wiek matki w chwili urodzenia dziecka ma bezpośredni związek z zagrożeniem wystąpienia skóry atopowej u dziecka – im starsza matka, tym wyższe zagrożenie.

Jeżeli rodzice chorują na katar sienny lub astmę, istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia u ich dzieci atopowego zapalenia skóry.
Miejsce zamieszkania może odgrywać istotną rolę w rozwoju atopowego zapalenia skóry.

Czynniki patogenetyczne zaburzają funkcję bariery ochronnej skóry prowadząc do powstawania suchości skóry.

W trakcie drapania chorzy uszkadzają barierę ochronną skóry, przez co staje się ona bardziej podatna na infekcje bakteryjne i wrażliwa na czynniki środowiskowe, substancje drażniące, alergeny i zanieczyszczenia.

atopowe-zapalenie-skóry
CZYNNIKI DODATKOWE

DALSZE CZYNNIKI PRZYCZYNIAJĄCE SIĘ DO AZS

Jest wiele innych czynników, które mogą przyczynić się do pojawienia się objawów lub nasilać już istniejące objawy AZS, na przykład:

• drażniąca odzież lub przybory do pielęgnacji– zwłaszcza wełna i nylon
• niektóre pokarmy – produkty mleczne, orzechy, skorupiaki, itp.
• napoje alkoholowe
• roztocza kurzu domowego lub pyłki
• detergenty do prania
• formaldehyd
• dym papierosowy

Na objawy występujące u chorych mogą wpływać również czynniki emocjonalne, na przykład:

• stres
• bezsenność
• pot

Czytaj dalej o czynnikach, które wpływają na skórę.

Spożywanie napojów alkoholowych może wywołać objawy atopowego zapalenia skóry.
Stres może być impulsem wyzwalającym objawy atopowego zapalenia skóry.
ROZWIĄZANIA

Kontrolowanie objawów atopowego zapalenia skóry podczas zaostrzeń objawów

Chociaż na atopowe zapalenie skóry nie ma lekarstwa, objawy fazy nieaktywnej i zaostrzeń można łagodzić przy pomocy produktów kosmetycznych do pielęgnacji skóry i produktów farmaceutycznych.

Emolienty

W fazie nieaktywnej konieczna jest regularna, codzienna pielęgnacja przy użyciu emolientów. Emolienty (kremy, mleczka i olejki) zawierają duże stężenia tłuszczów, a więc pomagają utrzymać jędrność, nawilżenie skóry oraz jej ochronę przed substancjami drażniącymi. Dobrze nawilżona skóra jest mniej swędząca i bariera ochronna skóry jest mniej podatna na uszkodzenia spowodowane drapaniem.

Do częstych składników emolientów należą:

  • Kwasy tłuszczowe omega-6 uzyskiwane z oleju z wiesiołka i oleju z pestek winogron. Te substancje koją i odżywiają zmienioną chorobowo skórę, jednocześnie uzupełniając naturalną barierę ochronną skóry.
  • Licochalcone A (wyciąg z korzenia lukrecji). Jest to naturalna substancja przeciwzapalna i przeciwutleniająca, która zmniejsza zaczerwienienie i łagodzi stan zapalny.

Pielęgnacja intensywna

W okresach zaostrzeń wymagana jest intensywniejsza pielęgnacja, aby pomóc w ograniczeniu stanów zapalnych i świądu. Produkty farmaceutyczne przeznaczone do tego celu, zwykle zawierają kortykosteroidy, ponieważ są one bardzo skuteczne, działają szybko i łagodzą świąd w przypadkach ciężkich zaostrzeń objawów. Jednak kortykosteroidy, w tym hydrokortyzon nie mogą być stosowane długotrwale, szczególnie w przypadku dzieci i niemowląt, gdyż mogą zmniejszać grubość skóry. Poza tym hydrokortyzonu nie można aplikować na duże powierzchnie skóry, a jego skuteczność maleje przy dłuższym stosowaniu.

Eucerin AtopiControl Krem intensywnie pielęgnujący, dzięki swoim właściwościom pielęgnacyjnym istotnie poprawia stan skóry i pomaga ograniczyć stosowanie hydrokortyzonu w okresach zaostrzeń. Eucerin AtopiControl Krem intensywnie pielęgnujący nie jest produktem medycznym i nie ma takiego produktu zastępować. Preparat ten jest przeznaczony do stosowania jako produkt uzupełniający pielęgnację emolientami, podczas, gdy Eucerin AtopiControl Spray przeciwświądowy natychmiast łagodzi świąd. Można go stosować u dorosłych i dzieci powyżej trzeciego roku życia.

Kiedy pojawią się objawy zaostrzenia schorzenia, zalecana jest konsultacja z dermatologiem.
Stosowanie hydrokortyzonu dla złagodzenia ostrych objawów atopowego zapalenia skóry jest możliwe. Jednak nie zaleca się jego długotrwałego stosowania, ponieważ hydrokortyzon może powodować zmniejszenie grubości skóry.

Codzienna indywidualna pielęgnacja w atopowym zapaleniu skóry

Osoby cierpiące na AZS mogą również wprowadzić zmiany do swojego stylu życia, aby złagodzić dolegliwości.

Przykładowe zmiany:

  • Utrzymywanie niskich temperatur – szczególnie w nocy. Pocenie się powoduje podrażnienia i świąd.
  • Trzymanie kremów i maści w lodówce. Schłodzone emolienty dodatkowo łagodzą swędzenie.
  • Prowadzenie dzienniczka dotyczącego zachowań i diety, aby zidentyfikować wszelkie potencjalne czynniki wyzwalające objawy AZS.
  • Wyjazdy wakacyjne w miejsca umożliwiające leczenie klimatyczne, np. nad Morze Północne, Atlantyk, Morze Martwe, Morze Śródziemne lub rejony wysokogórskie.
  • Ćwiczenia jogi lub medytacyjne, aby pomóc zredukować stres. 
  • Oklepywanie skóry zamiast drapania. Jedno i drugie łagodzi swędzenie, ale oklepywanie nie uszkadza bariery  ochronnej skóry.
  • Dbanie, aby paznokcie dziecka były zawsze krótko obcięte i gładkie, aby zminimalizować uszkodzenia spowodowane drapaniem.
  • Zakładanie na noc bawełnianych rękawiczek, aby uniemożliwić drapanie podczas snu.
  • Prysznic zamiast kąpieli w wannie, w temperaturze poniżej 32°, nie za często i nie za długo.
  • Oklepywanie skóry prawie do sucha, następnie od razu nakładanie kremu lub mleczka pielęgnacyjnego.
  • Unikanie podrażnień mechanicznych, np. drapiących ubrań, ostrych gąbek.
Spróbuj kontrolować swoje życie – zapisywanie momentu i okoliczności pojawienia się objawów może pomóc w unikaniu czynników wywołujących
Prysznice są bardziej polecane niż kąpiele w wannie, temperatura wody powinna być niższa niż 32°C.

Jeżeli masz wątpliwości, jaki schemat postępowania wobec swojej skóry wybrać, zasięgnij porady dermatologa.