Kobieta wyglądająca przez okno

Zrozumieć skórę Czynniki, które wpływają na skórę

Kondycja i wygląd skóry mają kluczowe znaczenie dla naszego samopoczucia i zwykle świadczą o ogólnym stanie zdrowia. Skóra pełni funkcję ochronną przed szkodliwym wpływem czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych (bakterie, wirusy i grzyby), bierze udział w termoregulacji i procesach odpornościowych. Zdrowa skóra jest gładka, dobrze napięta, dobrze nawilżona i  ma równomierny koloryt.

Istnieje wiele czynników wewnętrznych i zewnętrznych mających wpływ na stan skóry. Na przykład zaburzona bariera ochronna skóry sprawia, że  ma ona większą skłonność do podrażnień. Wśród czynników mających wpływ na stan skóry są takie, na które nie mamy wpływu, ale są również takie, na które wpływać możemy.  Odpowiednio dobrana i staranna pielęgnacja pomaga zachować zdrowie i młody wygląd skóry przez dłuższy czas.

Czynniki wewnętrzne

Do czynników wewnętrznych, które wpływają na naszą skórę należą czynniki genetyczne, hormonalne oraz schorzenia takie jak np. cukrzyca.

Genetyka

Genetyka decyduje o rodzaju skóry (normalna, sucha, tłusta czy mieszana) i wpływa na ogólny stan skóry.

Genetyczne i biologiczne starzenie się skóry 

Genetyka warunkuje także biologiczne starzenie się skóry, które charakteryzuje: 

  • Zmniejszona zdolność do regeneracji i odnowy komórek 
  • Obniżone wydzielanie przez gruczoły łojowe i potowe 
  • Zwyrodnienie macierzy tkanki łącznej, w rezultacie czego zdolność skóry do wiązania wody ulega zmniejszeniu i skóra traci jędrność. 
  • Zwyrodnienie włókien elastycznych, prowadzące do obniżenia elastyczności skóry. 

Biologicznego starzenia skóry nie należy mylić z przedwczesnym starzeniem się.
Matka trzymająca dziecko w ramionach
Genetyka warunkuje rodzaj skóry.
Twarz starszej kobiety z włosami blond.
Genetyka warunkuje również biologiczne starzenie się skóry.

Predyspozycje do chorób skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca i rybia łuska, są również uwarunkowane przez czynniki genetyczne. Na przykład skóra osób, które urodziły się z genetycznym niedoborem filagryny (białka występującego w naskórku) słabiej pełni funkcje ochronne, jest wrażliwa oraz wykazuje predyspozycje do rozwoju atopowego zapalenia skóry. Taka skóra pod wpływem czynników zewnętrznych łatwiej ulega podrażnieniu. Dlatego tak ważne jest zachowywanie odpowiednych zasad pielęgnacji skóry. Dowiedz się więcej o suchej skórze i atopowym zapaleniu skóry.


Kobieta drapiąca się po nodze
Wiele czynników zewnętrznych może wpływać na skórę i prowadzić do jej chorób.

Hormony

Hormony i zmiany ich stężenia mogą wpływać znacząco na skórę:

  • Zmiany hormonalne mogą wywoływać trądzik w okresie dojrzewania. 
  • W czasie ciąży, hormony mogą stymulować zwiększoną produkcję melaniny i prowadzić do przebarwień określanych jako melasma
  • Poziom kobiecego hormonu - estrogenu obniża się wraz z wiekiem i jest to element biologicznego procesu starzenia. Poziom estrogenów gwałtownie obniża się po menopauzie. Estrogeny wywierają korzystny wpływ na nawilżenie skóry, a ich spadek prowadzi do związanych z wiekiem zmian strukturalnych i zmniejszenia objetości skóry.
Kobieta dotykająca swojej brody i patrząca w lustro.
Zmiany hormonalne mogą wpływać na skórę i wywoływać trądzik.
Ciężarna kobieta, która dotyka swojego brzucha.
Ciąża może prowadzić do przebarwień i zaburzać prawidłowe nawilżenie skóry

Czynniki zewnętrzne

Istnieje wiele czynników zewnętrznych, które wpływają na zdrowie skóry. Stan skóry zależy od otaczającego nas środowiska, stanu naszego zdrowia i stylu życia.

Klimat i środowisko

Promieniowanie UV
Wolne rodniki są agresywnymi cząstkami odpowiedzialnymi za proces utlenienia w tkankach, który prowadzi do uszkodzenia komórek. Zdrowa skóra zawiera antyoksydanty, które chronią ją neutralizując wolne rodniki.


W naskórku wolne rodniki powstają głównie pod wpływem promieni UV. W normalanych warunkach i przy ograniczonej ekspozycji na promienie UV, mechanizmy ochronne skóry są w mniejszym lub większym stopniu zdolne do ich neutralizacji. Jednak w przypadku przedłużającej się ekspozycji na promieniowanie UV, mechanizmy ochronne skóry ulegają osłabieniu, co predysponuje ją do rozwoju stanów chorobowych. Wieloletnia ekspozycja na słońce bez ochrony, prowadzi do chronicznych uszkodzeń skóry wywołanych przez światło słoneczne i do przedwczesnego starzenia się skóry

Dowiedz się więcej o wpływie ekspozycji na słońce na skórę i sposobach ochrony skóry przed promieniowaniem UV.

Kobieta chroniąca twarz przed słońcem
Długotrwała ekspozycja na słońce wywołuje powstawanie wolnych rodników, które mogą osłabiać mechanizmy ochronne skóry.

Promieniowanie UV

Wolne rodniki to agresywne molekuły odpowiedzialne za proces utleniania w tkankach, który  powoduje uszkodzenie komórek. Zdrowa skóra zawiera przeciwutleniacze chroniące ją przed szkodliwym działaniem wolnych rodników poprzez ich neutralizację.

W naskórku wolne rodniki powstają między innymi pod wpływem promieni UV. W normalnych warunkach i przy ograniczonym narażeniu na promienie UV mechanizmy obronne skóry radzą sobie z tą sytuacją. Jeśli jednak narażenie jest długotrwałe, dochodzi do osłabienia mechanizmów obronnych skóry. Skóra staje się wrażliwa i podatna na choroby. Wieloletnia ekspozycja na słońce bez odpowiedniej ochrony powoduje przewlekłe uszkodzenia wywołane działaniem promieni UV, w tym przedwczesne starzenie się skóry. Promienie UV mogą być szczególnie szkodliwe w przypadku skóry ze skłonnością do trądziku różowatego.

Dowiedz się więcej o skutkach ekspozycji na słońce oraz sposobach ochrony skóry przed słońcem.

Skrajnie niskie lub wysokie temperatury oraz ich gwałtowne zmiany mają wpływ na stan skóry.

Skóra w kontakcie z zimnem reaguje zwężeniem naczyń krwionośnych, aby chronić organizm przed nadmierną utratą ciepła. Długotrwałe narażenie na działanie niskich temperatur powoduje zmniejszenie wydzielania z gruczołów łojowych, a tym samym skutkuje przesuszeniem skóry. Dowiedz się więcej na temat suchej skóry.

W ciepłym i wilgotnym otoczeniu (np. w krajach tropikalnych lub w saunie), gruczoły potowe wytwarzają większą ilość potu, powodując, że skóra jest wilgotna i błyszczy się, a w niektórych przypadkach wykazuje skłonność do trądziku.

Niektóre choroby skóry, na przykład trądzik różowaty, również mogą być wywołane wysokimi temperaturami.

Kobieta w zimowym ubraniu
Niska temperatura może powodować wysuszenie skóry
Ręka na kranie
Należy używać ciepłej, a nie gorącej wody, która może wywoływać podrażnienia skóry.

Wpływ czynników chemicznych

Agresywne produkty

Naturalny odczyn skóry jest delikatnie kwaśny (pH = 5). Agresywne środki myjące (np. laurylosiarczan sodowy i produkty nawilżające o zasadowym pH) TO USUNĘŁABYM, przesilają naturalną zdolność skóry do neutralizowania szkodliwych czynników, uszkadzają strukturę komórek i zaburzają funkcję barierową zewnętrznej warstwy naskórka. W rezultacie skóra może się przesuszać, stawać się nadwrażliwa i/lub podatna na infekcje oraz rozwój takich chorób jak np. atopowe zapalenie skóry  czy trądzik różowaty."

Niektóre peelingi chemiczne mogą dawać podobny efekt, istotna jest więc konsultacja z dermatologiem, aby sprawdzić, czy dany zabieg jest odpowiedni dla naszej skóry.

Agresywne produkty mogą mieć szczególny wpływ na następujące grupy osób:

  • Małe dzieci i osoby starsze:
    skóra dzieci i starszych osób jest mniej odporna, ponieważ gruczoły łojowe nie są w pełni wykształcone lub ich aktywność jest mniejsza. Dowiedz się więcej na temat skóry osób w  różnym wieku.
  • Osoby narażone na kontakt z chemikaliami w miejscu pracy:
    Fryzjerzy, murarze i pracownicy przemysłowi, którzy mają regularny kontakt z detergentami, rozpuszczalnikami, lakierami i farbami oraz wszelkimi szkodliwymi dla skóry substancjami.
  • Osoby o nadwrażliwej skórze
    Typową cechą skóry nadwrażliwej jest zaburzona bariera ochronna oraz nadreaktywność włókien nerwowych w naskórku. Agresywne produkty mogą uszkodzić barierę ochronną skóry i podrażniać położone głębiej włókna nerwowe, powodując nieprzyjemne doznania.  

Dowiedz się więcej na temat pielęgnacji skóry ciała i twarzy oraz znaczenia doboru odpowiednich produktów do pielęgnacji skóry.

Peeling skóry na czole
Agresywne substancje chemiczne i peelingi mogą zaburzyć naturalne pH skóry
Włosy z lokami
Osoby, które są narażone na kontakt z substancjami chemicznymi w miejscu pracy powinny szczególnie dbać o skórę.

Zbyt częste mycie
Zbyt częsta kąpiel pod prysznicem przez zbyt długi czas i w wodzie, która jest zbyt gorąca, prowadzi do utraty składników naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) i lipidów na powierzchni skóry. Skóra wysycha i staje się szorstka. Dowiedz się więcej o pielęgnacji skóry ciała i codziennej pielęgnacji twarzy.

Odżywianie
Zbilansowana dieta może pomóc w zachowaniu zdrowej skóry. Badania na temat żywności najlepszej dla skóry nie są obszerne, ale wiadomo, że: 
  • Owoce, warzywa, pełne ziarna i delikatne białko (np. mięso ryb) są dobre dla skóry.
  • Dieta bogata w witaminę C i o niskiej zawartości tłuszczów oraz węglowodanów sprzyja młodszemu wyglądowi skóry 
  • Żywność bogata w antyoksydanty ma właściwości ochronne. Ich źródłem są: żółte i pomarańczowe owoce oraz warzywa (np. marchewki i morele), jagody, zielone warzywa liściaste (np. szpinak), pomidory, groszek, fasola i soczewica, ryby (zwłaszcza łosoś), orzechy. 
  • Diety, które wykluczają tego typu produkty żywnościowe nie są dobre dla skóry. Zaleca się także ograniczenie spożycia słodyczy i nabiału. Ważne jest również picie dużej ilości wody, zwłaszcza w przypadku osób starszych.
Kobieta przyjmująca leki
Wiadomo, że skutkiem ubocznym niektórych leków oraz terapii jest wysuszenie skóry.
Kobieta pijąca wodę ze szklanki
Ważne jest również picie bardzo dużej ilości wody, zwłaszcza w przypadku osób starszych.

Leczenie farmakologiczne
Niektóre leki (np. chemioterapia, diuretyki, leki przeczyszczające oraz obniżające poziom lipidów, stosowane np. w leczeniu chorób układu krążenia) oraz zabiegi lecznicze (np. radioterapia i dializa) mogą zwiększać wrażliwość skóry i jej podatność na wysuszenie.


Styl życia

Wybór zdrowego stylu życia może pomóc w opóźnieniu naturalnego procesu starzenia skóry i zapobiec jej chorobom:

Walka ze stresem
Nadmierny stres może zwiększać wrażliwość skóry i wywoływać problemy, w tym również trądzik. Walka ze stresem wymaga odpowiedniego postępowania: ograniczenie ilości pracy, wygospodarowanie czasu na przyjemności oraz techniki relaksacyjne mogą być w tym pomocne.

Ćwiczenia
Regularne ćwiczenia mają pozytywny wpływ na zdrowie skóry oraz ogólną kondycję. 

Sen
Dobry sen w nocy daje całemu organizmowi szansę na regenerację i w ten sposób pomaga w odnowie skóry.

Rzucenie palenia
Palenie tytoniu jest głównym źródłem wolnych rodników, które uszkadzają skórę. Palenie powoduje, że skóra wygląda starzej oraz przyczynia się do powstawania zmarszczek przez: 

  • zwężanie dorbnych naczyń krwionośnych w wewnętrznych warstwach skóry. To obniża przeplyw krwi i pozbawia skórę tlenu oraz składników odżywczych, takich jak witamina A.
  • Uszkodzenie kolagenu i elastyny: wlókien, które nadają skórze siłę i elastyczność.
Kobieta w pozycji jogi
Radzenie sobie ze stresem również sprzyja zdrowiu skóry.
Śpiąca kobieta
Dobry sen w ciągu nocy umożliwia komórkom skóry regenerację.