Usuń określone tagi

STRONA JEST FILTROWANA ZGODNIE Z TWOIMI KRYTERIAMI WYSZUKIWANIA

Kontynuuj dodając lub wybierając inny problem skórny

Ilustracja regeneracji skóry

    Zrozumieć skórę Struktura i funkcje skóry

    Skóra ma istotne znaczenie dla ogólnego stanu naszego zdrowia i dla naszego samopoczucia. Działa jako pierwsza linia obrony organizmu przed bakteriami i wirusami, zdrowa skóra utrzymuje równowagę płynów w organizmie i pomaga w regulacji ciepłoty ciała. Cechuje się wysoką wrażliwością, rozpoznając zarówno najdelikatniejszy dotyk, jak i przenikliwy ból. Jest to nasz największy organ, o powierzchni blisko 2m² i stanowi prawie jedną szóstą masy naszego ciała. Stan skóry ma również znaczący wpływ na naszą samoocenę.

    STRUKTURA SKÓRY

    Ciągle zmieniający się, dynamiczny organ – skóra – składa się z trzech głównych warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej, z których każda składa się z kilku kolejnych warstw. Ważne funkcje pełnią także takie elementy skóry jak mieszki włosowe, gruczoły potowe i łojowe.

    Ilustracja graficzna warstw skóry.
    Skóra składa się z trzech warstw: naskórek, skóra właściwa i tkanka podskórna.

    Naskórek

    Naskórek, jako zewnętrzna warstwa skóry, którą widzimy gołym okiem i której dotykamy, chroni nas przed toksynami, bakteriami i utratą płynów. Składa się z pięciu warstw komórek nazywanych keratynocytami. Komórki te, produkowane w wewnętrznej warstwie podstawnej, migrują w kierunku powierzchni skóry. W tym czasie dojrzewają i przechodzą szereg zmian. To właśnie ten proces, znany jako keratynizacja, inaczej rogowacenie, powoduje, że każda z warstw naskórka jest inna.

    1. Warstwa podstawna (stratum basale) - najniżej położona warstwa, w której produkowane są keratynocyty.
    2. Warstwa kolczysta (stratum spinosum) - keratynocyty produkują keratynę (włókna białkowe) i zyskują wrzecionowaty kształt.
    3. Warstwa ziarnista (stratum granulosum) - rozpoczyna się keratynizacja – w komórkach pojawiają się ziarniste struktury. W trakcie przesuwania się komórek ku górze rośnie w nich ilość keratyny i lipidów.
    4. Warstwa jasna (stratum lucidium) - komórki ściśle przylegają do siebie, są spłaszczone i bardzo trudno je od siebie odróżnić.
    5. Warstwa rogowa (stratum corneum) -  najbardziej zewnętrznie położóna warstwa naskórka składająca się z przeciętnie około 20 warstw (ich ilość zależy od części ciała) spłaszczonych.
    Ilustracja graficzna warstwy rogowej w zbliżeniu
    Zewnętrzna warstwa skóry - warstwa rogowa jest miejscem, gdzie martwe komórki są regularnie usuwane.

    Pomiędzy komórkami warstwy rogowej znajdują się lipidy naskórka. Lipidy te mają podstawowe znaczenie dla zdrowia skóry: tworzą jej barierę ochronną i wiążą wilgoć. Niedobór lipidów powoduje wysuszanie się skóry i uczucie ściągnięcia oraz szorstkości.

    Naskórek pokryty jest naturalną emulsją składającą się z wody i lipidów (tłuszczów), znaną jako płaszcz wodno-lipidowy. Płaszcz ten złożony z wydzieliny grudzołów potowych i łojowych chroni skórę przed utratą wody i wnikaniem drobnoustrojów i substancji drażniących. 

    W skład płaszcza wodno-lipidowego wchodzą między innymi:

    • kwas mlekowy i aminokwasy pochodzące z potu,
    • wolne kwasy tłuszczowe z wydzieliny łojowej (sebum),
    • aminokwasy, pyrolidonowy kwas karboksylowy i inne naturalne czynniki nawilżające - czynniki (NMF), które są głównie produktami ubocznymi procesu keratynizacji.


    Ilustracja graficzna wnętrza warstwy rogowej.
    Komórki warstwy rogowej są powiązane lipidami, które mają zasadnicze znaczenie dla utrzymania zdrowej skóry.

    Kwaśny płaszcz ochronny sprawia, żę zdrowa skóra posiada lekko kwasowe pH o wartości pomiędzy 5,4 i 5,9. Idealne środowisko dla:
    • wzrostu mikroorganizmów przyjaznych dla skóry (znanych jako flora bakteryjna skóry) i niszczenia szkodliwych drobnoustrojów,
    • tworzenia lipidów naskórka,
    • wydzielania enzymów, które pobudzają proces złuszczania,
    • umożliwienia warstwie rogowej procesu samonaprawy w przypadku jej uszkodzenia.

    Na większości powierzchni ciała grubość naskórka wynosi łącznie zaledwie około 0,1 mm. Jest on wyjatkowo cienki na skórze wokół oczu (0,05 mm) i wyjątkowo gruby (od 1 do 5 mm) na podeszwach stóp. Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj część "Zrozumieć skórę na różnych częściach ciała" i " Czym różni się skóra mężczyzny i kobiety".

    Skóra właściwa (corium)

    Skóra właściwa jest grubą, elastyczną i twardą środkową warstwą skóry, składającą się z dwóch warstw:

    • warstwa dolna - siateczkowata (stratum reticulare) - głęboki, gęsty obszar, który tworzy płynną granicę z tkanką podskórną.
    • warstwa górna - brodawkowata (stratum papillare)- tworzy wyraźną, falistą granicę z naskórkiem.


    Ilustracja graficzna skóry właściwej w zbliżeniu
    Skóra właściwa składa się z gęstej warstwy od strony tkanki podskórnej i falistej dolnej warstwy od strony naskórka.

    Główne składniki strukturalne skóry właściwej to kolagen i elastyna, które nadają skórze wytrzymałość i elastyczność i są niezbędnymi składnikami zdrowej, młodo wyglądającej skóry. Włókna te są otoczone żelową substancją (zawierającą kwas hialuronowy), która posiada wysoką zdolność wiązania wody i pomaga utrzymać objętość naszej skóry.

    Styl życia i czynniki zewnętrzne, jak słońce, czy zmiany temperatury, wpływają na poziom kolagenu i elastyny i na strukturę otaczającej je substancji. Z wiekiem nasza naturalna produkcja kolagenu i elastyny ulega spowolnieniu i zmniejsza się zdolność skóry do wiązania wody.  Skóra staje się mniej napięta i pojawiają się zmarszczki. Dowiedz się więcej w części: Czynniki, które wpływają na skórę oraz: Jak słońce wpływa na skórę i jej starzenie się.

    Skóra właściwa odgrywa kluczową rolę w ochronie organizmu przed wpływem czynników zewnętrznych i drażniących oraz w odżywianiu najbardziej zewnętrznych warstw skóry od wewnątrz: 

    1. Jej gęsta, twarda struktura pomaga amortyzować zewnętrzne uderzenia i w przypadku uszkodzenia zawarte w niej elementy tkanki łącznej, jak fibroblasty i komórki tuczne, biorą udział w gojeniu się ran.
    2. Jest bogata w naczynia krwionośne, które odżywiają naskórek i usuwają zbędne produkty przemiany materii.  
    3. Zarówno gruczoły łojowe, które dostarczają sebum na powierzchnię skóry, jak i gruczoły potowe, które dostarczają wodę i kwas mlekowy na powierzchnię skóry, położone są w skórze właściwej. Płyny te łącząc się ze sobą tworzą płaszcz wodno-lipidowy.

    W skórze właściwej mieszczą się również:
    1. Naczynia limfatyczne
    2. Receptory czuciowe
    3. Cebulki włosów: cebulowaty koniec łodygi włosa, gdzie powstaje włos.


    Ilustracja graficzna skóry właściwej w zbliżeniu.
    Skóra właściwa chroni ciało dzięki swoim zdolnościom amortyzowania uderzeń, zdolności odżywiania i usuwania produktów przemiany materii oraz zdolności do wydzielania potu.

    Tkanka podskórna (subcutis)

    Najbardziej wewnętrzna warstwa naszej skóry, która magazynuje energię, a jednocześnie zapewnia ochronę i izolację organizmu.  W jej skład wchodzą głównie:

    • komórki tłuszczowe (adipocyty) - połączone w skupiska przypominające poduszeczki
    • włókna kolagenowe (nazywane przegrodami łącznotkankowymi) - luźna i gąbczasta tkanka łączna, utrzymująca razem komórki tłuszczowe;
    • naczynia krwionośne.

    Liczba komórek tłuszczowych w tkance podskórnej jest różna i charakterystyczna dla każdej części ciała. Ponadto rozkład komórek tłuszczowych różni się również u mężczyzn i kobiet, podobnie jak struktura innych części skóry.

    Skóra zmienia się przez całe życie człowieka. Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj Skóra w różnym wieku.
    Ilustracja graficzna tkanki podskórnej.
    Tkanka podskórna stanowi warstwę ochronną i izolacyjną organizmu i mieści w sobie komórki tłuszczowe, włókna kolagenowe i naczynia krwionośne.

    FUNKCJE SKÓRY

    Skóra ma zasadnicze znaczenie dla ogólnego stanu naszego zdrowia i dobrego samopoczucia. Zdrowa skóra działa jak bariera między światem zewnętrznym i wnętrzem naszego organizmu oraz jest naszą pierwszą linią obrony.

    Ilustracja graficzna funkcji skóry.
    Ilustracja ciała mężczyzny i kobiety
    Bariera zewnętrzna
    Ilustracja ochrony skóry przed promieniami UV
    Ochrona przed promieniowaniem UV

    Zimno, ciepło, utrata wody i promieniowanie. Będąc najbardziej zewnętrzną warstwą skóry, warstwa rogowa odgrywa decydującą rolę w ochronie organizmu przed środowiskiem zewnętrznym i przeciwdziała przeznaskórkowej utracie wody.

    Zawiera ona naturalny czynnik nawilżający (NMF) – pozyskiwany z wydzieliny gruczołów warstwy rogowej zawierającej kwas mlekowy i mocznik. Substancje te wiążą się z wodą i pomagają w utrzymaniu elastyczności, jędrności i napięcia skóry. Jeżeli wystąpi niedobór NMF, skóra traci wilgoć. Kiedy zawartość wilgoci w warstwie rogowej spadnie poniżej 8 - 10%, skóra staje się szorstka, sucha i podatna na pękanie.

    Kiedy skóra jest regularnie narażana na działanie promieni UV, produkcja melaniny w warstwie podstawnej rośnie, skóra grubieje, aby się chronić, i pojawia się nadmierna pigmentacja.  Dowiedz się więcej w dziale Jak słońce wpływa na skórę.

    Komórki tłuszczowe w tkance podskórnej izolują również ciało przed zimnem i ciepłem.

    Nacisk, uderzenia i otarcia - tu również naskórek stanowi pierwszą linię obrony. Komórki tłuszczowe w tkance podskórnej stanowią wyściółkę, która działa jak amortyzator, chroniąc znajdującą się pod nią tkankę mięśniową i powięź (włóknista tkanka otaczająca mięśnie).

    Kiedy skóra jest narażona na niektóre bodźce zewnętrzne, warstwa rogowa ulega zgrubieniu. Na przykład tworzą się odciski na dłoniach lub stopach w miejscach narażonych na ciągłe pocieranie.

    Substancje chemiczne: zdolność buforowa kwaśnego płaszcza wodno-lipoidowego pomaga chronić organizm przed szkodliwymi zasadowymi środkami chemicznymi. Dowiedz się więcej w części Czynniki wpływające na skórę.

    Bakterie i wirusy.  Warstwa rogowa naskórka i jego kwaśny płaszcz ochronny tworzą barierę dla bakterii i grzybów. Po przekroczeniu tej bariery, zaczyna działać układ odpornościowy skóry.


    Ilustracja bariery ochronnej skóry
    Bariera ochronna
    Ilustracja skóry
    Czucie
    Ilustracja regulacji temperatury przez skórę
    Temperatura
    Ilustracja skóry
    Regeneracja

    Jako swoisty instrument wielozadaniowy, skóra pełni wiele innych funkcji o zasadniczym znaczeniu dla naszego zdrowia i dobrego samopoczucia:

    Termoregulacja: skóra poci się, aby schłodzić ciało i obkurcza naczynia krwionośne w skórze właściwej, aby zachować ciepło.

    Kontrola odczuwania: zakończenia nerwowe w skórze powodują, że jest ona wrażliwa na nacisk, dotyk, ból i temperaturę.

    Regeneracja: skóra ma zdolność gojenia ran.

    Źródło pożywienia: komórki tłuszczowe w tkance podskórnej służą jako ważne jednostki magazynowania substancji odżywczych. Kiedy organizm ich potrzebuje, przechodzą do otaczających je naczyń krwionośnych i są przenoszone do miejsca, w którym są potrzebne.

    Skóra pełni również ważną funkcję psychologiczną. Jako najbardziej widoczny wskaźnik zdrowia, stan naszej skóry wpływa na nasze samopoczucie i na to, jak postrzegają nas inni. Kiedy skóra jest zdrowa i wolna od problemów, może wykonywać swoje zadania lepiej, a my odczuwamy większy komfort i pewność siebie.


    CO DZIEJE SIĘ, KIEDY SKÓRA ULEGA USZKODZENIU?

    Zdrowa, wolna od problemów skóra ma wyrównany koloryt, jest gładka i odpowiednio wrażliwa na dotyk, nacisk i temperaturę. Kiedy naturalna bariera skóry zostaje naruszona, wpływa to również na funkcje ochronne i zdrowy wygląd skóry:

    • Skóra traci wilgoć i elastyczność, może stać się sucha, szorstka, popękana oraz wiotka.
    • Skóra staje się bardziej wrażliwa na wpływ czynników zewnętrznych (jak słońce i zmiany temperatury) i jest szczególnie podatna na infekcje.  

    Wystąpienie stanu zapalnego skóry podczas infekcji, związane jest z pojawieniem się w niej przeciwzapalnych komórek odpornościowych, które próbują naprawić uszkodzoną barierę i usunąć infekcję. W stanach takich, jak atopowe zapalenie skóry i świąd owłosionej skóry głowy często potrzebne jest specjalistyczne leczenie, aby przerwać błędne koło nawracającego swędzenia i kolejnych infekcji oraz pomóc w regeneracji naturalnej bariery skóry.

    Skóra dysponuje różnymi mechanizmami regeneracji i naprawy. Warstwa podstawna zapewnia stałe odnawianie się naskórka poprzez ciągły podział komórek:

    • jeżeli uraz ogranicza się do najbardziej zewnętrznej warstwy skóry, uszkodzenie (nazywane erozją) może zagoić się bez blizny.  
    • jeżeli uszkodzenie sięga do skóry właściwej i obejmuje błonę podstawną (np. owrzodzenie), zazwyczaj powstaje blizna.

    Gojenie się rany następuje w kilku etapach:
    1. Krzepnąca krew tworzy błonę o twardej powierzchni, która przylega do rany (strup).
    2. Martwe i uszkodzone komórki oraz łączące je tkanki zostają rozłożone i rozpuszczone przez enzymy.
    3. Komórki, które chronią organizm trawiąc szkodliwe bakterie i martwe komórki, zostają aktywowane. Płyn limfatyczny napływa do rany.
    4. Nowe komórki – w tym pęczki naczyniowe, komórki tkanki łącznej i włókna kolagenowe – powstają w procesie gojenia.

    Ten ostatni etap można stymulować i wspierać produktami do stosowania miejscowego, które wspomagają gojenie (np. dekspantenol).

    Dowiedz się więcej o czynnikach, które wpływają na zdrowie skóry  i jak zachować zdrowie skóry w części Czynniki, które wpływają na skórę, Pielęgnacja skóry ciała i Codzienna pielęgnacja skóry twarzy.